::::    E K O N O M İ    ::::

TARIM VE HAYVANCILIK

Ekonomisi tarım ve hayvancılığa dayanan Gevaş İlçesi Van’ın ileri ilçelerindendir. Tarım arazileri potansiyeli dikkate alındığında önemli bir merkez olmaya aday olduğu görülür. Ayrıca geniş arazi yapısına sahip olması nedeniyle gelişmeye müsaittir.

Tarım üretiminde buğday, arpa ve pancar ön sıraları alır. Ayrıca hayvan yetiştiriciliği de yapılmaktadır. Yukarıda açıklandığı üzere ekonomisi tarım ve hayvancılığa dayanan ilçemizde son yıllarda düzenli olarak seracılık, meyvecilik ve arıcılık önemli ölçüde gelişmiştir. Yerleşimin oldukça geniş bir alana yayılması, evlerin birbirine uzaklığı yerel hizmetlerin sağlıklı görülmesine engel olmaktadır. Bunun temel sebebi de tarım arazilerine yakın yerleşimin tercih edilmesidir.

1. Tarım ve Hayvancılık

İlçenin yüzölçümü 727,5 Km.kare olup arazinin dağılımı aşağıdaki gibidir.

İşlenen arazi (Kuru,sulu,bağ,bahçe) : 10.349 Ha.

Fundalık-Orman : 4.390 Ha.

Çayır-Mer’a : 48.000 Ha.

Tarım Dışı arazi (taşlık,kayalık,bataklık vs.) : 10.000 Ha.

TOPLAM: 72.749. Ha

Hayvan Mevcudu : (Resmi kayıtlara göre merkez ve köyler)

Büyükbaş : 9.311

Küçükbaş : 71.947

Arı Kovanı : 4.100

TERS LALE = KRAL TACI     (Fritillaria İmperialis)

Bazı bitkiler çok soğuk ve sıcak veya çok kurak ve yağışlı mevsimlerden korunmaları ve yaşamlarını sürdürmeleri için toprak altında etsi yapıda depo organları oluştururlar. Genel olarak bu tür bitkiler soğanlı bitkiler olarak adlandırılırlar.

Bir soğan gelişme devresini, vejetatif ve generatif olmak üzere iki devrede tamamlar. Soğancık vejetatif aşamada maksimum ağırlığını alarak çiçeklenme için gerekli büyüklüğe erişir. Bundan sonra generatif aşama içine; çiçek oluşumu, çiçek organlarının farklılaşması, çiçek sürgünlerinin uzaması, çiçek açma ve tohum teşkil etme devreleri girer.

Soğanlı bitkilerde çiçek büyüklüğü ve kalitesi doğrudan soğanın büyüklüğü ve ağırlığı ile ilgilidir. Bu bakımdan soğan iriliği çok önemlidir. Soğanın iriliği; yetişme ortamının verimliliği, yabani otlar ve hastalıklarla mücadele ile sağlanır. Bitkinin yaprakları koparılırsa fotosentez yetersizliği dolayısıyla soğan iyi gelişemeyeceği gibi, henüz olgunlaşmadan sökülen soğanlarda yeterli iriliğe ulaşamaz. Ayrıca soğan kötü büyüme koşullarında yetiştirildiği taktirde de küçük kalır. Soğanın iriliğine bitkinin yetiştirildiği iklim koşulları da etki yapar. Yüksek sıcaklık ve kuraklık, soğanların gelişmesini duraklamaya uğrattığı halde, orta derecede serin yazlara sahip yöreler vejetasyon periyodunu uzatır ve soğanın daha iri olmasını sağlar. Bu nedenle ilkbahar ve yazları serin geçen Hollanda gibi memleketlerde soğanlar iri olarak yetişir.

Bitkide yapraklar kuruyup soğan olgunlaşınca vejetatif gelişme aşaması tamamlanmış olur. Artık bundan sonra soğanın büyüklüğü ve ağırlığındaki artış durur. Kökler parçalanır ve soğan dinlenme periyoduna girmiş intibaını verir.

Soğanlı bitkiler hakkında verilen bu genel bilgilerden sonra ilçemizde yetiştirilen Ters Lale’nin bazı özelliklerine göz atalım.

Orijini :

Ters Lale bölgeye has bir kar çiçeği olup, eriyen karın altından çıkan ve kısa ömürlü olan bir çiçektir. Soğanlı çok yıllık bir bitki olan Ters Lale doğal olarak Anadolu, İran, Afganistan ve Himaleya’larda yetişir.

Soğanları kozmetik sanayinin yanısıra ilaç sanayinde de kullanılan Ters Lale; aynı zamanda “Ağlayan Çiçek (Lale)” ismiyle de anılmaktadır. Bu isim temelde dinsel bir temaya dayanır. Hıristiyan aleminde var olan bir inanışa göre; İsa çarmıha gerildiğinden bu yana bu çiçek boynunu büküp ağlıyormuş. O nedenle bunu kutsal sayıyorlar. Hıristiyanlar, bahçelerinde bu çiçeği bulundurmayı kutsal saydıkları için, bu çiçeğe büyük ilgi gösteriyorlar.

Gevaş’da doğal halde bulunan Ters Lale, İlçe Kaymakamlığı Tarım Müdürlüğü ve Y.Y.Üniversite’sinin gayretleriyle kültüre alınmış olup, 2000 yılında 6.000 adet soğan üretimi gerçekleştirilmiştir. Böylelikle ilçe halkı için yepyeni bir gelir kaynağı oluşturulmuştur.

Üretim :

Soğanlı çok yıllık bir bitki olan Ters Lale’nin soğanları, taze iken kuvvetli koku verir ve fritillarian alkaloid’inden dolayı zehirlidir. Çiçekleri iri çan şeklinde ve kiremit kırmızısı renginde olup, aşağı doğru sarkar. Hoşa gitmeyen bir kokusu vardır. Bu nedenlerle oda içerisinde yetiştirilmesi uygun değildir.

Dikim :

Ters Lale soğanları bahçede soğuğa dayanıklı özelliktedir. Soğanların dikim tarihi Sonbahar ayları (1 Eylül-15 Eylül arası)’dır. Dikim derinliği yaklaşık 10cm kadardır. Soğanların çok fazla derine dikimi gerekli olmayıp, üzerini kapatacak kadar bir toprak tabakası yeterli olmaktadır.

Soğan üretimi; soğanın çeşidine göre farklı yöntemlerle yapılmaktadır. Ancak Ters Lale soğanları genellikle “Bazal Kesim Yöntemi” ile çoğaltılmaktadır. Bu yöntemde soğanlar dikimden önce bir bıçak ile alt kısmından “+” şeklinde çizilir. Çizme işlemi 1-2 cm derinlikte yapılmalıdır. Burada dikkat edilmesi gereken olay, steril bıçak kullanmaktır. Sterilizasyon işlemi; bıçağın alevden geçirilmesi suretiyle yapılabilir. Çizme (kertikleme) yapılan soğan sathında kaç dilim mevcut ise, soğan parçalanarak o kadar yavru yapar. Soğancıklar çiçek verme iriliğine gelene kadar her yıl sökülüp büyüklüklerine göre dikilerek büyümeleri sağlanır.

Bakım ve Hasad :

Dikilen soğanların çok fazla bir bakıma gereksinimleri yoktur. Soğanlar tüm gelişim periyodunca hemen hiç sulanmazlar. Dikimden önce toprağın çiftlik gübresi ile desteklenmesi, soğan iriliğini olumlu yönde etkiler.
Bitkinin çiçek açma zamanı İlkbahar mevsimi (Nisan ayı başları)’dır. Çiçekler 60-100 cm uzunlukta ve bol yapraklı saplar üzerinde oluşur. Çiçekleri iri çan şeklinde ve kiremit kırmızısı renginde olup aşağı doğru sarkar. Çiçeğinin ömrü oldukça kısadır.

Hemen tüm soğanlı bitkilerde olduğu gibi Ters Lale de bir dormansi (dinlenme) dönemi geçirirler. Soğanlar genellikle Temmuz ayı içerisinde dormansiye başlarlar. Bitkide çiçekler kuruduktan sonra, bitkinin tepe kısmı kesilmek suretiyle soğanlarda besin madde birikimine yardımcı olunur. Dinlenme devresine giren soğanlar topraktan çıkarılarak depolara alınır.

Depolama :

Ters Lale soğanlarında depolama sıcaklığı 4 0C olup, 3 ay süreyle depolanır.

Ters Lale soğanları zorlamaya uygun değildir. Yani diğer bazı lale çeşitlerinde yapıldığı gibi, mevsimi dışında çiçek açtırmak için yapılacak çalışmalara uygun bir soğan türü değildir.

Soğanlı çiçeklerin yetiştiriciliği, genel kaide olarak sera ve örtülü alanlarda yapılmaz. Özellikle mutedil ve subtropik iklim bölgelerinde açık alanlarda, park ve bahçelerde yetiştirilir. Soğanlı bitkiler; çabuk gelişmeleri, güzel, renkli ve kokulu çiçekleri nedeniyle özellikle mutedil iklim kuşağındaki park ve bahçeler için çok kıymetli bitki materyalidirler. Büyük gruplar halinde kullanıldıklarında çok güzel, çeşitli renk etkisine sahiptirler. Ayrıca doğal olarak yetiştirildiklerinde değişik mevsimlerde çiçek açarlar.

Ana Sayfa