Ülkemizin en büyük gölü olan Van Gölü kıyısında
kurulmuş bulunan İlçemiz tabii güzelliği yanında
turistik ve tarihi eserlere sahipliği açısından
da oldukça zengindir. Özellikle yaz aylarında
yerli ve yabancı turistlerin uğrak yeridir.
Gevaş’ta her devrin izlerine rastlamak
mümkündür. Bunlardan bazıları başlıklar halinde
aşağıda gösterilmiştir.
İZETTİN ŞİR CAMİİ : Selçuklu döneminin
mimari özelliklerini taşır. Miladi 1257 Hicri
635 yılında İzettin Şir adına Abdullah Han
tarafından yaptırılmış, en son 1978 yılında
restore edilen eser halen ibadete açıktır.
HİŞET KALESİ : Urartulardan kaldığı
bilinen kalenin bugün için bir duvarı kalmış
parça ve yıkıntıları bulunmaktadır.
HATUN (CELME HATUN) KÜMBETİ : İzettin Şir
kızı olan Halime Hatun adına yaptırılan kümbet
gerek mimari gerekse bezemeleri ile Osmanlı
öncesi Türk sanatının zarif bir örneğidir.
HALİME HATUN türbesi 1325 Hicri 703
yılında yaptırılmıştır. Kare bir kaide üzerine
inşa edilen eser çokgendir. Bu şaheser büyük
usta Esed tarafından yapılmış, etrafında Besmele
ile FETİH suresinin tamamı kemer üzerinde büyük
ustalıkla yazılmıştır.
TARİHİ SELÇUKLU TÜRKLERİ MEZARLIĞI
Miladi 639 yılında fethedilen Gevaş,
Selçukluların önemli merkezlerinden biri
olmuştur. Bu nedenle çok sayıda mezarlık
mevcuttur. İki kısımdan oluşan tarihi mezarlıkta
çoğu şehit 60.000’ e yakın metfun bulunduğu
söylenir. Bu tarihi mezarlık yanında çokta
yatırın bulunduğu görünen bir gerçektir.
AKDAMAR ADASI KİLİSESİ :
Kıyıdan 7 km. uzaklıkta Van Gölü içinde bulunan
Akdamar Adası ve üzerinde bulunan Akdamar
Kilisesi M.S. 915-921 yılları arasında
VASPURAKAN kralı 1. Gagik tarafından
yaptırılmıştır. Eserde iç duvarlar freskler dış
duvarlarda rölyeflerle süslüdür. Dış
duvarlarında çeşitli hayvan kabartmaları, kilise
içerisinde boya ile yapılmış çeşitli resimler,
Hz.İsa’nın çarmıha gerilmesi ve havarilerin
figürleri mevcuttur. Eski yıllara nazaran
turistik geziler azalmış ise de bölgesinde huzur
şehri olan ilçemiz görülmeye değer tabii tarihi
ve turistik zenginliklere sahiptir.
GEVAŞ AKDAMAR İSKELESİ:
Akdamar adasına için ada karşısında işletmesi İl
Özel İdare Müdürlüğünce yapılmakta olan
iskeleden:
S.S. Gevaş Akdamar Göl Motorlu Taşıyıcılar
Kooperatifine ait gemiler tarafından
yapılmaktadır.
İskele Telefon Numaraları : 0(432)
6123864-2161505
KİLİSE DUVARLARINDAKİ HEYKEL VE RESİMLER
Kuzey Cephesi :
Bu yönde Basta Incil Yazari Aziz Markos olmak
üzere aşağıya inildikçe sırasıyla Adem ile Havva
nin yasak meyveyi yemesi , cenetten kovulma
sahneleri ile Samson ’un düşmanını öldürme
sahnesi , rozetler içinde veya ayakta havariler,
azizler resim programi ile ana konular yer
almaktadır.
Ayni cephede siren, deve, tavsana hücum eden
kartal ve iki adet tavus kusu ile Yuda kentinin
hükümdari Lezekiel ve Esaias canlandırılmıştır.
Dogu Cephesi :
Bu cephede haç kolu duvarının üst kısmında incil
yazarı Vaftizci Yahya (Ioannes Prodromos) ve
hemen altındaki kabartma grubunun ortasındaki
madalyonun içinde Bağdaş kurmuş oturur
vaziyetteki Abbasi halifesi Muktedir olduğu
tahmin edilen figür bulunmaktadır. Altındaki iki
nişin etrafı aziz, havari ve peygamber figürleri
ile bezenmiş olup , sağ elleri yukarı kalkık
figürler bir şeyi işaret etmektedirler. Ortadaki
dar uzun pencereyi kuşatan kabartmaların
altındaki hayvan figürleri günlük hayattaki
kesitleri ifade eder. Bu cephenin batısındaki
figürlerde “ Ateşte üç ibrani genci” ve “Aslan
ininde Daniel” efsaneleri canlandırılmıştır.
Güney Cephesi :
Bu cephedeki haç kolunun üst kısmında İncil
Yazarı Lukas yer alır.Tepedeki Madalyonunun
içinde Peygamber Samuel’in büstü bulunmaktadır.
Bu cephede Tevrat ve İncil den sahneler birlikte
görülmektedir. Sonradan ilave edilen çan kulesi
orta mekandaki figürleri örtmüş olup iki yan
duvarda konu olarak Hazreti Yunus, Davut ve
Goliath efsaneleri canlandırılmıştır. Hz. Davut
sapanıyla Kılıçlı,kalkanlı ve zırhlı Goliath’ı
nasıl yendiği efsaneleri yer almaktadır. Bu
cephenin batısında ise tahtta oturan ve
kucağında İsa’yı taşıyan Meryem Ana figürü
bulunur. Daha batıdaki pencere altında sırası
ile Hz.İbrahimin oğlunu kurban etme sahnesi, Hz.
Adem’in yasak meyveyi yemesi ve Hz.Yunusun
denize atılıp balina tarafından yutulması ile
kurtulması efsaneleri canlandırılmıştır.
Batı Cephesi :
Ana giriş olan bu cephede sonradan ilave edilen
ön mekan çoğu figürleri örtmüştür. Bu cephedeki
haç kolunun üstünde İncil Yazarı Aziz Matheus
yer almaktadır.Bu yöndeki ana konu Vaspurakan
Kralı I. Gagik’in kilisenin maketini Hz. İsa’ya
sunması efsanesi canlandırılmış olup, Bu yöndeki
diğer motifler ise Hz.İsa melekler ve kerubinler
ile birlikte yer almaktadır.
